डिझाइन थिंकिंग: नवोन्मेष आणि समस्या निराकरणामध्ये क्रांती घडवणारी कार्यपद्धती

ज्या जगात सर्जनशीलता आणि नावीन्य हे उत्कृष्ट कंपन्यांना मागे पडणाऱ्या कंपन्यांपासून वेगळे ठरवतात, तिथे जुळवून घेण्यासाठी आणि प्रगती करण्यासाठी 'डिझाइन थिंकिंग'सारख्या अत्याधुनिक कार्यपद्धती समजून घेणे आणि त्यांचा वापर करणे महत्त्वाचे आहे. तुम्ही व्यावसायिक, विद्यार्थी किंवा व्यवस्थापक असाल, तरी तुम्ही 'डिझाइन थिंकिंग' हा शब्द नक्कीच ऐकला असेल, पण या दृष्टिकोनात नेमके काय समाविष्ट आहे आणि अधिकाधिक संस्था आपल्या दैनंदिन कामकाजात त्याचा समावेश का करत आहेत, हे तुम्हाला खरोखर माहीत आहे का?

या लेखात, डिझाइन थिंकिंग म्हणजे काय, ते कसे कार्य करते, त्याचे मुख्य टप्पे, त्याचे फायदे आणि आव्हाने, तसेच आघाडीच्या कंपन्यांमधील यशाची उदाहरणे, हे सर्व तुम्हाला व्यावहारिक आणि सर्वसमावेशक पद्धतीने समजेल. याव्यतिरिक्त, तुम्ही ते तुमच्या स्वतःच्या कार्यक्षेत्रात कसे लागू करायचे हे शिकाल, त्याच्या सर्वात सामान्य साधनांशी परिचित व्हाल आणि या प्रक्रियेदरम्यान सहानुभूती व सांघिक कार्याची मूलभूत भूमिका समजून घ्याल.

डिझाइन थिंकिंग म्हणजे काय: एक आढावा

डिझाइन थिंकिंग ही एक कार्यपद्धती आहे, जी लोकांच्या खऱ्या गरजांपासून सुरुवात करून, गुंतागुंतीच्या समस्यांवर सर्जनशील आणि नाविन्यपूर्ण उपाय तयार करण्यावर लक्ष केंद्रित करते. आव्हानांना सामोरे जाणाऱ्यांच्या दृष्टिकोनातून पाहण्याच्या उद्देशाने याचा जन्म झाला, आणि प्रत्येक प्रस्तावाची केवळ तांत्रिक किंवा आर्थिक व्यवहार्यताच नव्हे, तर त्याचा खरा मानवी परिणामही सुनिश्चित करण्यासाठी ही पद्धत डिझाइन तंत्रांवर अवलंबून असते.

विचार करण्याची आणि काम करण्याची ही पद्धत केवळ डिझाइन क्षेत्रापुरती मर्यादित नाही; तिने आपले मूळ स्वरूप ओलांडून कोणत्याही प्रकारच्या कंपनी किंवा संस्थेमध्ये प्रक्रिया, उत्पादन विकास, सेवा, संघटनात्मक बदल किंवा नवीन व्यवसाय मॉडेल तयार करण्याकडे पाहण्याचा एक मार्ग बनली आहे.

डिझाइन थिंकिंगचा उगम १९७० च्या दशकात स्टॅनफोर्ड विद्यापीठात आणि जॉन ई. अर्नोल्ड व नंतर आयडीईओचे संस्थापक डेव्हिड केली यांसारख्या व्यक्तींच्या प्रयत्नांमध्ये शोधता येतो . तेव्हापासून, सर्जनशीलता, सहानुभूती, विश्लेषण आणि कृती यांना पुनरावृत्तीय आणि सहयोगी पद्धतीने एकमेकांशी जोडण्याच्या क्षमतेमुळे, ते नवोन्मेष व्यवस्थापनामध्ये एक मानदंड बनले आहे.

एसर फॉर एज्युकेशनची संपूर्ण मार्गदर्शिका: अध्यापनातील तंत्रज्ञान, नावीन्य आणि शाश्वतता

डिझाइन थिंकिंग का निवडावे: मुख्य फरक

डिझाइन थिंकिंगचे खरे वैशिष्ट्य म्हणजे त्याचा मानवकेंद्रित दृष्टिकोन आणि वापरकर्त्यांचा संदर्भ, समस्या, इच्छा व गरजा सखोलपणे समजून घेण्याची त्याची वचनबद्धता. निगमनात्मक तर्क किंवा संख्यात्मक प्रमाणीकरणाला प्राधान्य देणाऱ्या पारंपरिक पद्धतींच्या विपरीत, येथे वापरकर्त्याचा अनुभव आणि मत हे कोणत्याही उपायाच्या सुरुवातीला, विकासाला आणि प्रमाणीकरणाला मार्गदर्शन करतात.

याचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे त्याचा व्यावहारिक स्वभाव. डिझाइन थिंकिंग महत्त्वपूर्ण संसाधने गुंतवण्यापूर्वी जलद प्रयोग, प्रोटोटाइपिंग, अपयश, त्यातून शिकणे आणि बदल करण्यास प्रोत्साहन देते . सर्वोत्तम उपायाच्या दिशेने होणाऱ्या प्रवासाचा एक भाग म्हणून चुकांना स्वीकारणारे हे तत्त्वज्ञान, संघांना धोक्यांचा अंदाज घेण्यास आणि त्वरीत जुळवून घेण्यास सक्षम करते.

शिवाय, सहयोगी दृष्टिकोन, विविध पार्श्वभूमीच्या व्यक्तींचा मिलाफ आणि पूर्वग्रह किंवा चुका करण्याच्या भीतीशिवाय विचार करण्याचे स्वातंत्र्य, यांमुळे वैयक्तिक आणि सामूहिक सर्जनशीलता वाढते . बहुविद्याशाखीय दृष्टिकोन आणि प्रक्रियेतील सर्व संबंधित घटकांकडे लक्ष दिल्यामुळे क्रांतिकारक कल्पनांच्या उदयाला प्रोत्साहन मिळते.

डिझाइन थिंकिंगची तत्त्वे आणि पाया

डिझाइन थिंकिंग हे काही मूलभूत तत्त्वांवर आधारित आहे , जी प्रक्रियेच्या सर्व टप्प्यांना मार्गदर्शन करतात :

• ज्या लोकांसाठी हा उपाय तयार केला आहे त्यांच्याबद्दल संपूर्ण सहानुभूतीवापरकर्त्याची दृष्टी हाच कोणत्याही प्रगतीचा प्रारंभबिंदू आणि निकष असतो.
• पुनरावृत्ती आणि लवचिकताजरी ही प्रक्रिया पाच टप्प्यांमध्ये विभागलेली असली तरी, प्रत्यक्षात मिळालेल्या धड्यांनुसार आणि परिणामांनुसार, प्रस्तावात सुधारणा करता येत असेल तर मागे पाऊल टाकण्यास न घाबरता, एका टप्प्यातून दुसऱ्या टप्प्यात बदल केला जातो.
• प्रयोग आणि कृतीकडे कलसिद्धांत किंवा अती विश्लेषणाच्या पलीकडे जाऊन, प्रोटोटाइपिंग आणि प्रमाणीकरणाला खूप महत्त्व दिले जाते.
• बहुविद्याशाखीय सहकार्यविविध पार्श्वभूमी, अनुभव आणि भूमिका असलेले लोक एकत्र काम करत असलेल्या संघांमुळे विचारांची निर्मिती समृद्ध होते आणि पूर्वग्रह कमी होतात.

या तत्त्वांच्या संयोगामुळे मानवी दृष्टिकोनातून काय इष्ट आहे, तांत्रिकदृष्ट्या काय शक्य आहे आणि आर्थिकदृष्ट्या काय व्यवहार्य आहे, यांमध्ये संतुलन साधले जाते. हा त्रिविध संगम डिझाइन थिंकिंगद्वारे कालांतराने वास्तविक मूल्य आणि शाश्वत उपाययोजना देण्यासाठी महत्त्वाचा आहे.

डिझाइन थिंकिंगचे व्यावहारिक उपयोग

या दृष्टिकोनाचे एक मुख्य आकर्षण म्हणजे त्याची प्रचंड बहुउपयोगिता. डिझाइन थिंकिंगचा वापर आज तंत्रज्ञान, शिक्षण, आरोग्यसेवा, सार्वजनिक प्रशासन, सल्लागार सेवा, बँकिंग आणि लॉजिस्टिक्स यांसारख्या विविध क्षेत्रांमध्ये केला जातो.

डिझाइन थिंकिंगचे काही सर्वात सामान्य उपयोग खालीलप्रमाणे आहेत:

• उत्पादने आणि सेवांची निर्मिती आणि सुधारणाडिजिटल स्टार्टअप्सपासून ते बहुराष्ट्रीय कंपन्यांपर्यंत, ते त्यांच्या ग्राहकांच्या विशिष्ट इच्छांनुसार उत्पादने बाजारात आणण्यासाठी किंवा अनुभवांची पुनर्रचना करण्यासाठी डिझाइन थिंकिंगचा वापर करतात.
• अंतर्गत परिवर्तन आणि संघटनात्मक बदलयामुळे, ज्यांच्यावर परिणाम होणार आहे त्यांच्यावर लक्ष केंद्रित करून, प्रतिकारावर मात करण्यास मदत करून आणि प्रभावी संक्रमण प्रक्रियांची रचना करून, तुम्हाला सांस्कृतिक बदल प्रक्रियेचे नेतृत्व करता येते.
• व्यवसाय मॉडेलची पुनर्रचनानवीन बाजारपेठा, उदयोन्मुख तंत्रज्ञान किंवा उपभोगण्याच्या सवयींमधील बदलांच्या पार्श्वभूमीवर मूल्य प्रस्तावांची पुनर्रचना करण्यासाठी डिझाइन थिंकिंग मदत करते.
• उद्योजकता आणि मुक्त नवोन्मेषहे नवीनतम ट्रेंड्स आणि स्पर्धकांकडून पूर्ण न होणाऱ्या गरजांशी सुसंगत असलेल्या व्यावसायिक कल्पनांच्या विकासाला प्रोत्साहन देते.
• शिक्षण आणि अध्यापनयामुळे वर्ग शिकवण्याच्या पद्धती, अभ्यासक्रम तयार करण्याची पद्धत किंवा शिकण्याचे अनुभव वैयक्तिकृत करण्याच्या पद्धतीवर पुनर्विचार करण्याची गरज निर्माण होते.
• डिजिटायझेशन प्रक्रिया, ऑटोमेशन आणि ग्राहक अनुभववापरकर्ता नेमके काय शोधत आहे हे खऱ्या अर्थाने समजून घेण्यासाठी, तसेच अपेक्षांपेक्षा सरस ठरणारे इंटरफेस, अनुभवप्रणाली किंवा सेवा डिझाइन करण्यासाठी हे एक परिपूर्ण साधन आहे.

कंपन्यांमध्ये डिझाइन थिंकिंगचे मूर्त फायदे

मोठ्या IBEX 35 कंपन्यांपासून ते लघु आणि मध्यम उद्योग (SMEs) व सार्वजनिक प्रशासनांपर्यंत, कोणत्याही संस्थेसाठी डिझाइन थिंकिंगचा पद्धतशीरपणे अवलंब केल्याने महत्त्वपूर्ण स्पर्धात्मक फायदे मिळतात . त्यातील सर्वात उल्लेखनीय फायदे खालीलप्रमाणे आहेत:

• सर्जनशीलता आणि नाविन्यपूर्ण विचारांना चालना देणेनाविन्यपूर्ण कल्पना आणि उपाय निर्माण होतात, आणि अनेकदा असे क्रांतिकारक प्रस्ताव जन्माला येतात जे त्या क्षेत्रातील चित्रच पालटू शकतात.
• जोखीम आणि खर्च कपातजलद गतीने प्रयोग करून आणि त्यांची पडताळणी केल्याने, मोठ्या निधीची गुंतवणूक करण्यापूर्वीच महागड्या चुका कमी केल्या जातात आणि अपयश ओळखले जातात.
• अधिक वापरकर्ता किंवा ग्राहक समाधान आणि निष्ठासखोलपणे ऐकून आणि समजून घेतल्याने, खऱ्या गरजा पूर्ण केल्या जातात आणि उत्पादने/सेवांचा स्वीकार, वापर आणि शिफारस वाढते.
• धोरणात्मक निर्णय-प्रक्रियेचे अनुकूलन करणेप्रोटोटाइप आणि प्रत्यक्ष डेटासोबत काम केल्यामुळे व्यवस्थापकांना गृहितकांवर नव्हे, तर ठोस माहिती आणि अभिप्रायाच्या आधारावर निर्णय घेता येतात.
• गतिमान आणि सहयोगी कॉर्पोरेट संस्कृतीला प्रोत्साहन देणेडिझाइन थिंकिंग प्रत्येकाला योगदान देण्यास प्रोत्साहित करते, चुकांना शिकण्याचा एक भाग म्हणून महत्त्व देते आणि बदलत्या वातावरणाशी जुळवून घेण्याची क्षमता सुधारते.

डिझाइन थिंकिंग लागू करण्याच्या मर्यादा आणि आव्हाने

जरी त्याचे फायदे स्पष्ट असले तरी, काही सामान्य गैरसमज, चुका आणि अडथळे देखील आहेत जे प्रत्यक्ष व्यवहारात डिझाइन थिंकिंगचा प्रभाव कमी करू शकतात:

• ही प्रक्रिया एखाद्या कठोर पाककृतीप्रमाणे लागू करा. प्रत्येक विशिष्ट संदर्भ किंवा आव्हानानुसार आपल्या टप्प्यांमध्ये बदल न करता. लवचिकता, सारासार विचार आणि पर्यावरणाशी जुळवून घेणे हे मूलभूत आहे.
• केवळ कल्पनांवर लक्ष केंद्रित करणे आणि आवश्यकतेनुसार सहानुभूती दाखवणे, नमुना तयार करणे किंवा चाचणी करणे विसरणे.वैध आणि व्यवहार्य परिणाम मिळवण्यासाठी सर्व टप्पे आवश्यक आहेत.
• अनुभवाची भूमिका दुर्लक्षित करणेडिझाइन थिंकिंगमुळे डिझाइन प्रकल्पांमध्ये तांत्रिक कौशल्ये किंवा प्राविण्य मिळते, परंतु त्यासाठी विविध आणि गुंतागुंतीच्या संघांमध्ये काम करून विकसित होणारे कौशल्य आणि संवेदनशीलता देखील आवश्यक असते.
• त्याला एका सुखद पण वरवरच्या प्रक्रियेत रूपांतरित कराजर सहानुभूतीचा सखोल अभ्यास केला नाही किंवा तिची खऱ्या अर्थाने पुनरावृत्ती केली नाही, तर ती ठोस परिणामांशिवाय केवळ कार्यशाळांची एक मालिका बनून राहू शकते.
• प्रक्रियेत प्रमुख वापरकर्त्यांना किंवा हितधारकांना सामील न करणेसहानुभूतीच्या टप्प्यापासून ते अंतिम पडताळणीच्या टप्प्यापर्यंत त्यांचे योगदान मोलाचे आहे.

डिझाइन थिंकिंगचे पाच टप्पे: प्रक्रिया कशी लागू केली जाते

स्टॅनफोर्ड युनिव्हर्सिटीच्या डी.स्कूलने विकसित केलेले सर्वात लोकप्रिय डिझाइन थिंकिंग मॉडेल, या प्रक्रियेला पाच आवश्यक टप्प्यांमध्ये विभागते . सैद्धांतिकदृष्ट्या हे टप्पे क्रमाने मांडलेले असले तरी, व्यवहारात प्रत्येक टप्प्याच्या परिणामांनुसार त्यांच्यामध्ये पुढे-मागे जाणे शक्य आहे. आता आपण त्या प्रत्येक टप्प्याची सविस्तर माहिती घेऊ:

1. सहानुभूती दाखवा

सहानुभूती हा डिझाइन थिंकिंगचा पाया आहे . या टप्प्यावर, टीमने समस्या अनुभवणाऱ्या वापरकर्त्याच्या जगात स्वतःला पूर्णपणे सामील करून घेतले पाहिजे : त्यांचे उपयोग, चालीरीती, सवयी, भावना, निराशा आणि अपेक्षा खऱ्या अर्थाने समजून घेण्यासाठी संशोधन करणे, निरीक्षण करणे, मुलाखती घेणे आणि संवाद साधणे आवश्यक आहे.

या टप्प्यातील काही सामान्य तंत्रांमध्ये खालील गोष्टींचा समावेश आहे:

• सखोल मुलाखती लपलेले अनुभव, भावना आणि प्रेरणा उघड करण्यासाठी.
• संदर्भात्मक निरीक्षणे वास्तविक वापराच्या किंवा सहअस्तित्वाच्या वातावरणात वर्तणुकीचे नमुने ओळखणे.
• सहानुभूती नकाशे y ग्राहक प्रवास नकाशे सादर केलेल्या आव्हानाच्या संदर्भात वापरकर्ता जे काही बोलतो, विचार करतो, करतो आणि अनुभवतो, त्या प्रत्येक गोष्टीचे तपशीलवार दृश्यांकन करणे.
• गट गतिशीलता किंवा सह-निर्मिती संभाव्य अडचणी, इच्छा किंवा अनिश्चितता ओळखणे.

उदाहरणार्थ, ॲपलसारख्या कंपन्यांनी आयफोनसारखी उत्पादने तयार करण्यापूर्वी , वापरकर्ते त्यांच्या उपकरणांशी कसा संवाद साधतात याचे बारकाईने निरीक्षण करण्यात अनेक महिने घालवले आहेत, ज्याच्या साधेपणाने आणि वापरकर्त्याच्या अनुभवाने उद्योगात क्रांती घडवून आणली.

2. समस्येची व्याख्या करा

सहानुभूतीच्या टप्प्यानंतर, सोडवायचे असलेले मुख्य आव्हान अचूकपणे परिभाषित करण्यासाठी सर्व निष्कर्षांचे विश्लेषण आणि संश्लेषण करणे ही पुढची पायरी आहे . समस्येची योग्य मांडणी करणे महत्त्वाचे आहे: चुकीच्या व्याख्येमुळे अप्रभावी किंवा असंबद्ध उपाययोजना केल्या जातात.

सर्वोत्तम दृष्टिकोन सहसा “आपण हे कसे करू शकतो…?” यांसारख्या प्रश्नांमधून जातो , जे शक्यतांची व्याप्ती वाढवतात आणि अनावश्यक बंधने टाळतात. यातून तयार होणारे समस्या विधान विशिष्ट, वापरकर्ता-केंद्रित असावे आणि सर्जनशील पर्यायांच्या शोधास वाव देणारे असावे.

आव्हानाची अचूक ओळख पटवल्याने पुढील प्रयत्नांना दिशा देण्यास आणि निर्माण झालेल्या कल्पनांचे यश वाढविण्यात मदत होते. उदाहरणार्थ, नायकीचे फ्लायनिट तंत्रज्ञान विकसित करण्याचे आव्हान, "आपण कमी कचऱ्यासह उच्च-कार्यक्षमतेचे पादत्राणे कसे तयार करू शकतो?" या प्रश्नाने सुरू झाले, ज्यामुळे ही समस्या वापरकर्ता आणि शाश्वततेच्या दृष्टिकोनातून मांडली गेली.

३. साधन

तिसऱ्या टप्प्यात सर्जनशील कृतीचा समावेश असतो. सुरुवातीचे कोणतेही निर्बंध बाजूला ठेवून, शक्य तितक्या जास्त कल्पना निर्माण करणे हे उद्दिष्ट आहे . येथे, संघ खालील गोष्टी वापरू शकतो:

• सेसीक्लासिक ब्रेनस्टॉर्मिंग वालेजिथे प्रत्येकजण सुरुवातीला कोणताही पूर्वग्रह न ठेवता आपल्या कल्पना मांडतो.
• मंथनएक असे तंत्र, ज्यामध्ये प्रत्येक सहभागी पूर्वग्रह टाळण्यासाठी आपले विचार मांडण्यापूर्वी ते लिहून ठेवतो.
• पद्धती जसे की स्कॅम्परजे कृती-आधारित प्रश्नांद्वारे विद्यमान कल्पनांमध्ये बदल करण्यास मदत करते: पर्याय वापरा, एकत्र करा, जुळवून घ्या, फेरफार करा, इतर उपयोगात आणा, काढून टाका आणि उलट करा.
• “सर्वात वाईट संभाव्य परिस्थिती”ची गतिशीलताजे तुम्हाला अतार्किक कल्पनांचे विश्लेषण करून आणि नंतर त्यांना उलटवून अनपेक्षित दृष्टिकोनांपर्यंत पोहोचण्याची संधी देतात.
• मानसिक नकाशे किंवा दृकश्राव्य विचार, जो संकल्पना जोडण्यासाठी आणि नवीन संबंध शोधण्यासाठी उत्तम आहे.

येथे मुख्य गोष्ट म्हणजे संख्या: जितक्या जास्त कल्पनांचा शोध घेतला जातो, तितके नाविन्यपूर्ण आणि व्यवहार्य उपाय निवडण्यासाठी अधिक पर्याय उपलब्ध होतात. त्यानंतर, व्यवहार्यता, परिणाम आणि निर्धारित उद्दिष्टांशी सुसंगतता या निकषांच्या आधारे सर्वात आश्वासक पर्याय निवडले जातात.

४. नमुना

प्रोटोटाइपिंग सर्वोत्तम कल्पनांना मूर्त उपायांमध्ये रूपांतरित करते . प्रोटोटाइपमध्ये कागदावरील रेखाटनापासून ते कार्यात्मक मॉडेल, डिजिटल वायरफ्रेम किंवा प्रत्यक्ष अनुभवाच्या सिम्युलेशनपर्यंत काहीही असू शकते.

प्रोटोटाइपचे दोन मुख्य प्रकार आहेत:

• कमी विश्वासार्हताते जलद, स्वस्त आणि प्राथमिक पडताळणीसाठी उत्तम आहेत. त्यामध्ये स्केचेस, स्टोरीबोर्ड्स, कार्डबोर्ड मॉक-अप्स, वायरफ्रेम्स इत्यादींचा समावेश असतो.
• उच्च निष्ठात्यामध्ये अधिक सखोल चाचणीसाठी इंटरॅक्टिव्ह प्रोटोटाइप, कार्यात्मक वस्तू आणि अंतिम आवृत्तीपूर्वीच्या आवृत्त्या समाविष्ट आहेत.

महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे लवकर आणि अपयशाच्या भीतीशिवाय प्रयोग करणे . एखादे गृहीतक तपासण्यासाठी बनवलेला 'पुरेसा चांगला' नमुना, महिन्यांच्या मेहनतीनंतर तयार केलेल्या परिपूर्ण नमुन्यापेक्षा अधिक मौल्यवान असतो. यामागील कल्पना 'लवकर आणि कमी खर्चात अपयशी होणे' ही आहे , जेणेकरून तुम्ही शक्य तितक्या लवकर त्यात सुधारणा करू शकाल.

या दृष्टिकोनामुळे वर उल्लेखलेल्या नायकी फ्लायनिटसारखे किंवा टेलिव्हिजनसाठी सुपरमार्केट ट्रॉलीच्या पुनर्रचनेसारखे नवोपक्रम शक्य झाले आहेत, जे शेकडो कल्पना आणि डझनभर प्रोटोटाइपच्या साहाय्याने केवळ पाच दिवसांत तयार करण्यात आले.

५. चाचणी आणि पडताळणी करा

अंतिम टप्प्यात प्रोटोटाइप किंवा सोल्यूशन प्रत्यक्ष वापरकर्त्यांच्या हातात दिले जाते, आणि डिझाइनमध्ये बदल व सुधारणा करण्यासाठी त्यांचा अभिप्राय स्वीकारून त्याचे विश्लेषण केले जाते . पहिल्याच प्रयत्नात परिपूर्ण परिणामांची अपेक्षा करू नये; त्याऐवजी अशी निरीक्षणे मिळणे अधिक सामान्य आहे, ज्यामुळे पुढील पुनरावृत्ती आणि सतत सुधारणा होत राहतात.

चाचणी दरम्यान, वापरकर्ते सोल्यूशनशी कसा संवाद साधतात याचे निरीक्षण करणे, गोंधळाचे मुद्दे, संभाव्य अडथळे, दुर्लक्षित घटक ओळखणे आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, हा प्रस्ताव मूळ आव्हान खरोखरच सोडवतो की नाही हे ठरवणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. महत्त्वाच्या प्रश्नांमध्ये यांचा समावेश होतो: वापरकर्त्याला कशाचे आश्चर्य वाटले? त्यांना कुठे अडचणी आल्या? त्यांना कोणती वैशिष्ट्ये सर्वात जास्त महत्त्वाची वाटली?

एअरबीएनबी (Airbnb) सारख्या कंपन्यांनी हा टप्पा अनुकरणीय पद्धतीने राबवला: कमी बुकिंगमागील कारणे शोधण्यासाठी त्यांनी स्वतः यजमानांना भेट दिली आणि व्यावसायिक फोटोंची गरज ओळखली, ज्यामुळे सहानुभूती आणि पुनरावृत्तीद्वारे हा अनुभव सुधारल्यानंतर बुकिंगमध्ये प्रचंड वाढ झाली.

डिझाइन थिंकिंगचे पुनरावृत्तीचे स्वरूप

डिझाइन थिंकिंगच्या सर्वात मोठ्या सामर्थ्यांपैकी एक म्हणजे त्याचे अरेखीय आणि पुनरावृत्तीय मॉडेल . एखाद्या प्रोटोटाइपची चाचणी केल्यानंतर, जर शंका किंवा अपूर्ण गरजा आढळल्या, तर पुनर्मूल्यांकन करणे, आव्हानाची पुनर्व्याख्या करणे, नव्याने विचारमंथन करणे किंवा दुसरा प्रोटोटाइप तयार करणे शक्य असते. यामुळे ही प्रक्रिया गतिमान, लवचिक आणि प्रत्येक परिस्थितीच्या विशिष्ट संदर्भानुसार जुळवून घेण्यायोग्य बनते.

हे तत्त्व, जे अनेकदा षटकोन किंवा वर्तुळांच्या स्वरूपातील आकृत्यांद्वारे स्पष्ट केले जाते, यावर जोर देते की नवोन्मेष ही कधीही एक बंदिस्त प्रक्रिया नसते, तर ती पर्यावरणातील बदलांना चपळाईने प्रतिसाद देण्यासाठी सज्ज असणारी, सतत शिकण्याची आणि जुळवून घेण्याची एक मालिका असते .

डिझाइन थिंकिंग विरुद्ध अजाइल आणि लीन स्टार्टअप

एक कार्यपद्धती म्हणून, डिझाइन थिंकिंग ही अजाइल आणि लीन स्टार्टअप यांसारख्या कार्यपद्धतींसोबत नाविन्यपूर्ण दृष्टिकोनांच्या परिसंस्थेचा एक भाग आहे . कोणत्याही प्रकल्पाच्या योग्य टप्प्यांमध्ये प्रत्येकातील साधनांना समाकलित करण्यासाठी, त्यांमधील फरक आणि समन्वय समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.

शाश्वत वाढ आणि उत्पादन/बाजारपेठेशी सुसंगतता साधणे. कार्यक्षम आणि नियमितपणे अद्ययावत केले जाणारे सॉफ्टवेअर. जेव्हा उपाय स्पष्ट असतो, तेव्हा चपळ उत्पादन विकास.

स्वरूप	डिझाईन विचार करणे	चपळ	लीन स्टार्टअप
फोकस	लोक-केंद्रित आणि सहानुभूतीशील	टप्प्याटप्प्याने आणि सातत्यपूर्ण वितरणावर लक्ष केंद्रित केले आहे	व्यवसाय मॉडेलची जलद पडताळणी
उद्दिष्ट	गरजा ओळखणे आणि उपाय तयार करणे	अनुकूलनक्षमतेसह प्रभावी सॉफ्टवेअर विकसित करा
प्रक्रिया	सहानुभूती दाखवा, व्याख्या करा, योजना बनवा, नमुना तयार करा, चाचणी करा	नियोजन आणि पूर्वदृष्टीकोनासह पुनरावृत्ती स्प्रिंट्स
आदर्श संघ	बहुविद्याशाखीय, विविध भूमिका आणि सक्रिय वापरकर्ते	स्वयं-संघटित आणि तांत्रिक संघ
परिणाम	वापरकर्त्यांच्या गरजांवर लक्ष केंद्रित करणारे उपाय
ते कधी वापरायचे	अस्पष्ट समस्या किंवा विघटनकारी नवोपक्रमाचा सामना करणे

अनेक कंपन्या या पद्धतींचा यशस्वीपणे मेळ घालतात: त्या समस्या शोधण्यासाठी आणि तिची व्याख्या करण्यासाठी डिझाइन थिंकिंगचा, कमी कालावधीत उपाययोजना लागू करण्यासाठी अजाइलचा, आणि कमीत कमी जोखीम व वेळेत गृहितके आणि व्यवसाय मॉडेल प्रमाणित करण्यासाठी लीन स्टार्टअपचा वापर करतात.

[related url="https://www.orienta21.com/que-es-figma/"]

डिझाइन थिंकिंगमधील सामान्य साधने

डिझाइन थिंकिंग प्रक्रियेदरम्यान, प्रत्येक टप्प्याला सर्वोत्तम बनवण्यासाठी दृश्यात्मक, विश्लेषणात्मक आणि सहयोगी साधनांचा वापर केला जातो . त्यापैकी काही सर्वात लोकप्रिय साधने खालीलप्रमाणे आहेत:

• सहानुभूती नकाशे y ग्राहक प्रवास नकाशे वापरकर्त्याच्या भावना आणि प्रवासाचे दृश्यांकन करणे.
• पर्सोना फॉर्म्युलेशन (खरेदीदार पर्सोना) मुख्य वापरकर्ता प्रोफाइल ओळखणे आणि मूल्य प्रस्तावांवर लक्ष केंद्रित करणे.
• विचारमंथन पॅनेल आणि माइंड मॅप्स जे सर्जनशील कल्पनांचे संघटन आणि निवड सुलभ करतात.
• भौतिक आणि डिजिटल प्रोटोटाइप विशेष सॉफ्टवेअर, ३डी प्रिंटिंग, कार्डबोर्ड मॉक-अप, इंटरॅक्टिव्ह वायरफ्रेम इत्यादींच्या साहाय्याने.
• अभिप्राय फॉर्म चाचणीच्या टप्प्यात वापरकर्त्यांची खरी मते गोळा करण्यासाठी याची रचना केली आहे.
• प्रकल्प व्यवस्थापन आणि ट्रॅकिंग साधने कसे आसनज्यामुळे प्रत्येक टप्प्याच्या आणि पुनरावृत्तीच्या विकासाचे समन्वय साधता येते, संसाधनांची रचना करता येते आणि परिणामांचे मोजमाप करता येते.

डिझाइन थिंकिंगचे फायदे आणि तोटे

मुख्य फायदे

• अंतिम वापरकर्त्यावर संपूर्ण लक्ष केंद्रित करणे: सर्व टप्पे हे उपाययोजनांमुळे प्रभावित होणाऱ्या लोकांना लक्षात घेऊन तयार केले आहेत.
• विविधता आणि सहकार्याला प्रोत्साहन देते: कौशल्ये आणि अनुभवांचे मिश्रण पूर्वग्रह कमी करते आणि अधिक समृद्ध परिणाम साधण्यास मदत करते.
• ते सर्जनशीलतेला चालना देते आणि अपारंपरिक उपायांसाठी मन खुले करते: डिझाइन थिंकिंग चुकांना आणि अन्वेषणाला वाव देते, जे यशस्वी नवोन्मेषासाठी दोन अत्यावश्यक घटक आहेत.
• यामुळे तुम्हाला गुंतवणूक करण्यापूर्वी पडताळणी करता येते: प्रोटोटाइपिंग आणि फीडबॅक चक्रामुळे संसाधनांची बचत होते आणि खूप उशीर होण्यापूर्वीच समस्या ओळखल्या जातात.
• त्यामुळे संघाचे मनोधैर्य आणि आपलेपणाची भावना सुधारते. सर्व पक्षांना खऱ्या अर्थाने सामील करून घेतल्याने प्रकल्पांमध्ये अर्थपूर्णता आणि वचनबद्धता निर्माण होते.
• निर्णयक्षमता अनुकूलित करा: पुनरावृत्तीय शिक्षण प्रगतीला मार्गदर्शन करते आणि अनिश्चितता कमी करते.

संभाव्य तोटे किंवा मर्यादा

• याचा चुकीचा अर्थ “जादुई सूत्र” म्हणून लावला जाऊ शकतो: त्यामागील तत्त्वज्ञान न समजता त्याचा वरवरचा वापर केल्यास सहसा वाईट परिणाम मिळतात.
• शिकण्याचा पुरेपूर फायदा घेण्यासाठी प्रत्यक्ष अनुभवाची गरज असते: डिझाइन थिंकिंगबद्दल केवळ वाचणे पुरेसे नाही; उत्कृष्टता ही प्रत्यक्ष प्रकल्पांवरील सराव आणि चिंतनातून येते.
• ते व्यावसायिक डिझाइनर्सच्या अनुभवाची जागा घेऊ शकत नाही: जरी साधने अधिक सहज उपलब्ध होत असली तरी, गुंतागुंतीच्या समस्यांचे सर्जनशीलतेने निराकरण करण्यासाठी डिझाइनरचे कौशल्य हा एक महत्त्वाचा घटक आहे.
• हे अतिशय ताठर किंवा चुका टाळणाऱ्या संस्थात्मक संस्कृतींशी विसंगत ठरू शकते: जिथे केवळ तात्काळ परिणामांना महत्त्व दिले जाते आणि प्रयोगांना प्रोत्साहन दिले जात नाही, तिथे ती कार्यपद्धती क्वचितच यशस्वी होते.

सामान्य चुका आणि त्या कशा टाळायच्या

डिझाइन थिंकिंगची अंमलबजावणी करताना होणाऱ्या सर्वात सामान्य चुका सहसा प्रक्रियेचा अतिशय वरवरचा किंवा ताठर अवलंब करण्याशी संबंधित असतात . सर्वात वारंवार होणाऱ्या चुकांमध्ये खालील गोष्टींचा समावेश आहे:

• याला अनुकूलनाची आवश्यकता असलेल्या लवचिक प्रक्रियेऐवजी, निश्चित टप्पे असलेल्या पाककृती पुस्तकाप्रमाणे वागवा.
• केवळ अनेक कल्पना निर्माण करणे हेच महत्त्वाचे आहे असे समजणे, आणि सहानुभूती व खऱ्या मान्यतेला विसरणे.
• उपायांची कधीही अंमलबजावणी न करता किंवा व्यवसायावर खरा परिणाम न होऊ देता, प्रक्रियेला केवळ कार्यशाळेच्या पातळीपर्यंत मर्यादित ठेवणे.
• संस्थेतील विविध दृष्टिकोन आणि महत्त्वपूर्ण भूमिका एकत्रित न करता, विचारप्रक्रियेला केवळ एक "सर्जनशील सत्र" म्हणून मर्यादित करणे.
• नवोन्मेषामध्ये काही चुका स्वीकारणे आणि त्यातून शिकणे समाविष्ट असते, त्यामुळे सतत सुधारणेच्या संस्कृतीला प्रोत्साहन देणे आवश्यक आहे, हे न समजल्यामुळे.

या चुका टाळण्यासाठी पुरेसे प्रशिक्षण आणि पाठिंबा असणे, महत्त्वाच्या लोकांना खऱ्या अर्थाने सहभागी करून घेणे आणि प्रत्येक प्रकल्पाच्या वास्तवानुसार कार्यपद्धतीत बदल करणे आवश्यक आहे.

तुमच्या टीममध्ये किंवा कंपनीमध्ये डिझाइन थिंकिंगचा समावेश कसा करावा

ही कार्यपद्धती आपल्या संस्कृतीत अंगीकारण्याची सुरुवात लहान पावलांनी करता येते आणि पहिल्या उपक्रमांच्या यशानुसार तिचा विस्तार करता येतो.

• सुरुवातीला ते विशिष्ट, मोजता येण्याजोग्या आणि हाताळता येण्याजोग्या आव्हानांवर लागू करा, जेणेकरून संघाला त्याची सवय होईल आणि ठोस परिणाम दिसतील.
• बहुविद्याशाखीय संघ तयार करा, जेणेकरून विविध क्षेत्रांना कल्पना निर्मिती आणि प्रोटोटाइपिंगच्या टप्प्यांमध्ये त्यांची कौशल्ये आणि दूरदृष्टी वापरता येतील.
• टप्पे आयोजित करण्यासाठी आणि संघांमध्ये समन्वय व अध्ययन टिकवून ठेवण्यासाठी डिजिटल साधने आणि सहयोग फलकांचा वापर करा.
• हे संस्थेच्या विविध स्तरांवर डिझाइन थिंकिंगच्या निरंतर प्रशिक्षणाला प्रोत्साहन देते आणि त्याच्या सरावाला प्रयोग आणि सुधारणेच्या संस्कृतीशी जोडते.

हे लक्षात ठेवा की डिझाइन थिंकिंगमुळे कोणत्याही प्रकल्पाला फायदा होऊ शकतो: नवीन डिजिटल किंवा भौतिक उत्पादनाची रचना करण्यापासून, अंतर्गत प्रक्रिया सुधारण्यापर्यंत, विपणन मोहिम तयार करण्यापर्यंत, ते तुमच्या संस्थेच्या धोरणात्मक दृष्टीकोनाची पुनर्व्याख्या करण्यापर्यंत.

डिझाइन थिंकिंगचा इतिहास आणि उत्क्रांती

टर्म डिझाईन विचार करणे १९५९ मध्ये प्राध्यापक जॉन ई. अर्नोल्ड यांनी अभियांत्रिकीमध्ये ही संकल्पना मांडल्यावर याला आकार येऊ लागला, त्यानंतर स्टॅनफोर्ड विद्यापीठ आणि उद्योगाकडूनही योगदान मिळाले. १९७० आणि ८० च्या दशकात, हर्बर्ट सायमन आणि टिम ब्राउन यांसारख्या लेखकांनी महत्त्वपूर्ण ग्रंथ प्रकाशित केल्यामुळे ही एक कार्यप्रणाली म्हणून प्रस्थापित झाली.
सध्या, त्याचा स्वीकार खाजगी आणि सार्वजनिक अशा दोन्ही क्षेत्रांतील, डिजिटल आणि प्रत्यक्ष अशा सर्व आर्थिक क्षेत्रांमध्ये पसरला आहे.

ॲपल, गुगल, नायकी, एअरबीएनबी, टोयोटा यांसारख्या आघाडीच्या कंपन्यांनी आणि प्रमुख बँकांनी नवीन उत्पादने, सेवा किंवा अनुभव डिझाइन करण्यासाठी आणि सादर करण्यासाठी ही पद्धत स्वीकारून खऱ्या अर्थाने परिवर्तन घडवून आणले आहे.

डिझाइन थिंकिंगच्या प्रत्यक्ष वापराची उदाहरणे

• सफरचंद: आयफोन क्रांती आणि ॲपलचा अनुभव हे वापरकर्त्यांच्या खऱ्या गरजांवरील सखोल मानववंशशास्त्रीय संशोधनावर आधारित होते. त्याचा यशस्वीपणा हा अनुभव सोपा करण्याच्या आणि तंत्रज्ञान वापरणाऱ्यांच्या भावनिक अपेक्षांच्या पलीकडे जाण्याच्या ध्यासात आहे.
• नाईक: पादत्राणांसाठी फ्लायनिट तंत्रज्ञानाची निर्मिती, जे कचरा कमी करते आणि कार्यक्षमता सुधारते, हे डिझाइन थिंकिंगच्या सर्व टप्प्यांच्या पद्धतशीर अंमलबजावणीचा परिणाम आहे; ज्यामध्ये खेळाडू आणि कर्मचाऱ्यांच्या भावना समजून घेण्यापासून ते अंतिम उत्पादन बाजारात आणण्यापूर्वी शेकडो प्रोटोटाइपची पुनरावृत्ती करण्यापर्यंतच्या प्रक्रियांचा समावेश आहे.
• Airbnb: यजमान आणि पाहुण्यांच्या भावना खऱ्या अर्थाने समजून घेऊन, बुकिंगसाठी झगडण्यापासून कंपनी जागतिक स्तरावर अग्रणी बनली. त्यांनी स्वतः निवासस्थानांना भेट दिली आणि फोटोची गुणवत्ता सुधारण्यासारख्या सोप्या उपायांची चाचणी केली, ज्यामुळे काही आठवड्यांतच बुकिंगमध्ये अनेक पटींनी वाढ झाली.
• आयडीईओ: नवोन्मेष सल्लागार क्षेत्रातील एक जागतिक अग्रणी म्हणून, या संस्थेने विविध क्षेत्रांमध्ये प्रायोगिक प्रोटोटाइपिंगचा वापर करून ही पद्धत लोकप्रिय केली आहे. याचे एक उत्तम उदाहरण म्हणजे, बहुविद्याशाखीय संघांचा वापर करून आणि प्रत्यक्ष परिस्थितीत चाचणी करून, केवळ पाच दिवसांत सुपरमार्केट ट्रॉलीची केलेली पुनर्रचना.

डिझाइन थिंकिंगसाठी आदर्श संदर्भ आणि क्षेत्रे

जिथे खरी मानवी आव्हाने, गुंतागुंतीच्या समस्या आणि वापरकर्त्याच्या अनुभवावर आधारित मूल्य निर्माण करण्याची गरज असते, तिथे डिझाइन थिंकिंग लागू केले जाऊ शकते. हे खालील क्षेत्रांमध्ये उत्कृष्ट ठरते:

• शिक्षण आणि निर्मिती: अभ्यासक्रमांची पुनर्रचना, शिकवण्याचे साहित्य, वर्गातील अनुभव.
• आरोग्य: नैदानिक ​​सेवेमध्ये, रुग्णालयीकरण प्रक्रियेमध्ये किंवा नवीन वैद्यकीय सेवांच्या रचनेत सुधारणा.
• सल्ला आणि डिजिटल परिवर्तन: मुक्त नवोन्मेष, व्यवसाय प्रक्रिया, डिजिटायझेशन आणि ऑटोमेशन या क्षेत्रांमधील उपाययोजनांचा विकास आणि प्रमाणीकरण.
• आर्थिक सेवा: मोबाईल-केंद्रित बँकिंग अनुभव तयार करणे, विशिष्ट विभागांसाठी उत्पादने विकसित करणे.
• किरकोळ विक्री आणि वितरण: नवीन ग्राहक अनुभव धोरणांची रचना, जागेचा इष्टतम वापर, नवीन उत्पादने आणि लॉजिस्टिक्स प्रक्रिया.

डिझाइन थिंकिंगचा सराव कसा सुरू करावा

ज्यांना डिझाइन थिंकिंगची सुरुवात करायची आहे, त्यांच्यासाठी मुख्य शिफारस अशी आहे की, प्रत्यक्ष अनुभव असलेल्या तज्ञांकडून प्रशिक्षण घ्यावे, ही पद्धत छोट्या आव्हानांवर लागू करावी आणि सामूहिक चिंतनाला प्रोत्साहन द्यावे.

• असे एक सोपे आव्हान निवडा, ज्याचा परिणाम संघाला आणि संस्थेला स्पष्टपणे दिसेल.
• संघांना परिचित करण्यासाठी ते मूलभूत प्रशिक्षण आणि सह-निर्मिती कार्यशाळा आयोजित करते.
• उत्तम परिणाम मिळवण्यासाठी आणि मोठ्या चुका टाळण्यासाठी, सुरुवातीच्या काळात सल्लागार किंवा प्रशिक्षकांची मदत घ्या.
• प्रकल्पांचा आणि त्यांच्या पुनरावृत्तींचा सतत मागोवा ठेवण्यासाठी, यात टाइमलाइन, डिजिटल बोर्ड आणि ऑटोमेशन एकत्रित केलेले आहेत.

हे लक्षात ठेवा की शिकणे हे सराव, निरीक्षण आणि चुकांमधून शिकता येण्याने होते: डिझाइन थिंकिंग ही कामांची यादी किंवा केवळ एक विचारमंथनाचे साधन नसून, ती एक मानसिकता आहे.

शिफारस केलेले वाचन आणि संसाधने

ज्यांना अधिक सखोल माहिती हवी आहे, त्यांच्यासाठी ही पुस्तके आणि वेबसाइट्स महत्त्वाच्या आहेत:

• ब्राउन, टी. (२००८). “डिझाइन थिंकिंग”, हार्वर्ड बिझनेस रिव्ह्यू.
• ब्राउन, टी. आणि कॅट्झ, बी. (२००९). डिझाइनद्वारे बदल: डिझाइन थिंकिंग संस्थांमध्ये कसे परिवर्तन घडवते आणि नावीन्यपूर्णतेला कशी प्रेरणा देतेहार्पर बिझनेस.
• क्रॉस, एन. (२०११). डिझाइन थिंकिंग: डिझाइनर कसे विचार करतात आणि काम करतात हे समजून घेणे.बर्ग.
• स्टॅनफोर्ड डी.स्कूल: https://dschool.stanford.edu/
• यालाच डिझाइन थिंकिंग म्हणतात: http://thisisdesignthinking.net

याव्यतिरिक्त, यांसारखे प्लॅटफॉर्म डिझाइन थिंकिंग प्रकल्पांच्या संदर्भात ट्रॅकिंग, व्यवस्थापन आणि सहयोगास सुलभ करण्यासाठी संसाधने, टेम्पलेट्स आणि कार्यक्षमता प्रदान करतात.

डिझाइन थिंकिंगबद्दल वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

तुमच्या कार्यक्षेत्रात ही कार्यपद्धती लागू करण्यापूर्वी तुमच्या मनात येऊ शकणाऱ्या काही सामान्य शंकांचे निरसन आम्ही खाली केले आहे:

• डिझाइन थिंकिंग लागू करण्यासाठी तुम्ही डिझाइनर असणे आवश्यक आहे का? नाही, जरी डिझाइनर्सचा अनुभव आणि विचार करण्याची पद्धत योगदान देत असली तरी, प्रेरणा, मोकळेपणा आणि प्रयोग करण्याची इच्छा असलेली कोणतीही व्यक्ती मोलाची भर घालू शकते.
• हे फक्त सृजनशील किंवा तंत्रज्ञान कंपन्यांसाठीच आहे का? नाही. डिझाइन थिंकिंग हे बँकिंग, प्रशासन, आरोग्यसेवा, विद्यापीठे, लघु व मध्यम उद्योग आणि मोठ्या कंपन्यांमध्येही तितकेच लागू आहे. मानवी अनुभवावर प्रक्रिया केंद्रित करून कोणतेही क्षेत्र नवनिर्मिती करू शकते.
• कार्यपद्धती एकत्र केल्या जाऊ शकतात का? होय, प्रत्येक पद्धतीचा सर्वोत्तम फायदा घेण्यासाठी एकाच प्रकल्पाच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांमध्ये डिझाइन थिंकिंग, अजाइल आणि लीन स्टार्टअप यांचे मिश्रण करणे सामान्य आहे.
• मला महागड्या साधनांची किंवा गुंतागुंतीच्या तंत्रज्ञानाची गरज आहे का? नाही. डिझाइन थिंकिंगची सुरुवात कागदाच्या एका पानावर किंवा पोस्ट-इट नोट्सच्या भित्तिचित्राने होऊ शकते; महत्त्वाचे आहे ते दृष्टिकोन आणि प्रक्रिया, साधने स्वतः नव्हेत.

अंतिम परिच्छेद

कोणत्याही क्षेत्रात सर्जनशीलता आणि नावीन्यपूर्णतेला चालना देऊ इच्छिणाऱ्यांसाठी डिझाइन थिंकिंग हा एक अत्यावश्यक दृष्टिकोन म्हणून प्रस्थापित झाला आहे, जो बहुविद्याशाखीय संघांना मानवी वास्तवावर आधारित उपायांनी गुंतागुंतीच्या समस्या सोडवण्यास सक्षम करतो. सहानुभूती आणि प्रयोगशीलतेवर लक्ष केंद्रित करणारी ही कार्यपद्धती, नवीन गोष्टी शिकण्यासाठी खुली राहून, कल्पनांना कृतीत रूपांतरित करण्यास, सहकार्य मजबूत करण्यास आणि जोखीम व अनिश्चितता कमी करण्यास मदत करते.